Gisteravond was ik aanwezig op het MBO-diner, waar mij gevraagd was om aantekeningen van alle discussies te maken om daar ter plekke een gedicht over te schrijven en de avond af te sluiten. Het was een supertoffe bijeenkomst, vooral om dat er MBO-studenten aanwezig waren die hun zegje mochten doen. Bij mijn voordracht, na het diner en vlak voor het toetje, hielp het publiek een handje mee:

Het MB… “O!”

Met de O van ‘onderwijs’: de wereld is niet zwart/wit, vaak bijzonder grijs. In dat grote geheel -gelijke belangen ten spijt- raakt vaak per ongeluk de essentie… Kwijt. Namen worden nummers, individuen worden groepen. Statistieken en grafieken waar dan mooie plannen van alles over roepen. Zo wordt onderwijs weleens verward met domweg presteren. Absorberen, memoriseren en klakkeloos reproduceren. Wie daar talent voor heeft, beleeft een grandioze toekomst… Geheid! Die is in plaats van lager lekker hoger opgeleid.

Allemaal dikke prima, maar wie zo denkt heeft één ding mis: dat het Middelbaar Beroepsonderwijs de ruggengraat van onze samenleving is. Specifieke expertise komt in de echte wereld tot z’n recht. Van de handen in de werkplaats tot de handen aan het bed. Van de wijde wereld tot dichtbij in de wijk: geen mensen van de theorie maar meer van de praktijk. Jongeren van morgen waarin energie en enthousiasme elkaar meer dan eens ontmoeten: middenin dat stukje Nederland waar onderwijzen en ondernemen elkaar begroeten.

Waar educatie en arbeidsmarkt elkaar versterken, zoals het volgens velen hier waarschijnlijk ooit bedoeld is. Dat is de tak van onderwijs waar onze economie voor een goed deel op gestoeld is, het MB… “O!”

Met de O van ‘om ons heen’: we leven in een snelle tijd, niets geldt voor altijd of algemeen. Neem de constante veranderingen in het MKB, de veranderende omstandigheden voor de ZZP’er, goedbedoelde regels die splijten, niet verbinden. Geopolitiek die binnen no time in het klaslokaal is terug te vinden. Oneerlijke onderwijskansen voor kinderen van zwakkere schouders. Erfelijke achterstand; je volgt nu eenmaal gauw je ouders. Soms vraag ik me af wie het allemaal heeft verzonnen: toen krijgen leren werd, lijkt het gezeik begonnen. Het is een grote uitdaging, komende generaties in gelijkheid klaar te stomen, via het MB… “O!”

Met de O zo van ‘oh jee, de robots komen’… Technologische vooruitgang, straks zijn mensen niet meer wenselijk. Werkt mechanisch vele malen mooier en makkelijker dan menselijk. Hoeven we werknemers niet meer te begeleiden of telkens te instrueren: is het meer een kwestie van vooraf programmeren. Knopje uit, knopje aan, banen foetsie: niet te geloven. Het past niet op mijn interne USB-stick, ik zeg u: het gaat mijn harde schijf te boven. Kortsluiting, dan komt er op zo’n avond als vanavond niet meer tot uiting dan MB… “O!”

Met de O van (hopelijk) ‘ongelooflijk lang leren’: dat hoop ik, levenslang. Soms maakt wat je hoort en ziet je meer dan even bang. Als betrokkene in het bedrijfsleven, iedere etage, stagebegeleiding, als bestuurder of scholier. Als iedereen hier vóór me vanavond, als iemand van jullie hier. In een wereld waarin alles in steeds hoger tempo veranderd. Waarin zekerheid en vastigheden plaatsmaken voor nét iets anders. Waarin wie niet leert anticiperen zijn of haar kansen vergooit. Waarin wie je kent naast wat je kunt haast belangrijker is dan ooit. Waarin we antwoorden héél gauw hebben maar weleens vergeten de vraag te stellen. Waar je afkomst soms zwaarder dan je toekomstplannen lijkt te tellen. Ik denk dan MB… “O!”

Met de laatste O, van ‘oproep’: aan met name de uitblinkers, samen vormen ze de kopgroep. Jullie, stuk voor stuk, wat er ook gebeurt in het bestuurlijke boven: hoe men soms ook naar je kijkt, blijf in jezelf geloven. Bewaar je motivatie, bewaak je eigen dromen. Loop naar dat stipje aan de horizon en geloof me, je zult er komen. Soms struikel je, soms val je, zit het tegen tot en met. Smeed plannen van A tot en met Y en je bent komt vanzelf aan Z. Hoe hoger opgeleid, hoe beter? Da’s niet noodzakelijk de waarheid, die gedachte vormt te vaak een hindernis. Laat je nooit wijs maken dat laagopgeleid zijn minder is! Integendeel: al zie je het soms somber of zwaar in, onthoud: lezen geeft kennis, het leven ervaring. Dus lees levenslang maar lang leve ervaring. Leer door of ga werken, ik hoef geen verklaring: het MBO is de samenleving in het klein. Zolang jij maar komt waar je in die grote samenleving wenst te zijn.

En aan alle andere aanwezigen, los van rangen, standen en normen: vergeet nooit de essentie, jonge mensen vormen. Positief, want van zelfvertrouwen komt zelfontplooiing, zo veel is zonneklaar. Ik zeg MB… “O!”, MB… “O!” Veel succes, dit nieuwe jaar!