Kunst en maatschappelijke betrokkenheid liggen meer dan eens in elkaars verlengde. Althans, zo denken vele artiesten erover. Ook ik. Binnen en buitens ons werk zijn we dagelijks, bewust of onbewust, bezig met verandering. En daar hebben we onlangs onverwachte hulp bij gekregen! Met de campagne #allflavours wil Ben & Jerry’s de komende jaren positief bijdragen aan de discussies over vrijheid en vooral gelijkwaardigheid in onze (nu nog verre van inclusieve) samenleving. Dat maak ik weleens anders mee (lees: met bepaalde standpunten kom je eerder niet dan wel aan het werk bij grotere partijen)! Nee, je hoeft geen ijs te kopen. Ja, het was een hele bijzondere avond. Hieronder de tekst die ik heb geschreven en voorgedragen.

“Ze is mooi. Overwegend vlak maar mooi. Glooiend in het Zuiden, reliëf te over. Wat grauwer in het Westen, wat groener in het Oosten. Ze is mooi. Van heide tot wijde weilanden, eilanden, van hot naar her en der, van heinde tot verre, de weg versperrende of baanbrekende projecten, omdat zeeën van innovatieve ideeën welig in haar tieren. Tussen recht toe, recht aan kanalen en kronkelende rivieren. Weinig door de zon bezochte hoekige betonblokken, deels tussen stroken asfalt, stukken rails, flats, fabriekspijpen, dorpen en steden, duinen en brede stroken strand. Villa’s, Vinexwijken, windmolens, woonboten en zo ver je kunt kijken met drooglegging en dijken op het water veroverd land. Ze is mooi.

Voor niets gaat de zon op, tenminste… Als ie tussen haar wolken past. Behalve zonlicht en zuurstof heeft ze alles belast. Van top tot teen gereguleerd, doorberekend en becijferd. Geen stuk van haar lijkt onontdekt, alles is bewegwijzerd. Twee weken vakantie, verder negen tot vijf. Soms een deftige dame, soms een asociaal wijf. Als je afspreekt met haar kom je verdomme op tijd! Ze stelt heel vaak antwoorden, haar vragen zijn kwijt. Storm en regen, ze leidt aan chronische herfst. In de weer met het weer, als het weer iets bederft. Extremen de enige opties, niet alleen qua klimaat, ook in hoe ze niet met zichzelf maar over zichzelf praat.

Ze takkiet als tokkies, kakkers en krakers. Ouderen, jongeren, straatieboys, stakers. Scholieren, studenten, starters en linkse… Lanterfanterende hobbyisten. Fulminerende, felle, fanatieke fascisten en andere rechtse of linkse racisten. Uitblinkers, aanhakers, voorlopers, achterblijvers, mensen die een Elfstedentocht verwachten blijven, op een witte Kerst hopend of vechtend tegen Zwarte Piet. Zwermen die denken in termen van allochtoon en autochtoon… Die toon bevalt me niet. Ze kent white saviours, met witte priviliges en white mans burdens. Vluchtelingen zijn nummers maar Westerlingen onschuldige burgers. Zij is van de rollende R en de zachte G. In de waan van de dag met alle winden mee. Zij is van luid en duidelijk, tot het punt van horendol. Haar kerken lopen leeg maar voor overleden volkshelden stromen voetbalstadions vol. Ze spreekt in krantenkoppen, keuzemenu’s, wachtlijsten en brieven. Haar blik altijd op later, haar vroeger bedekt met de mantel der liefde.

De doofpot als antwoord op al haar schuldvragen. Als het zonder zondebok moet, als politici schuld dragen. Kritiek op haar handelen is al gauw overdreven, terwijl we leven in de erfenis van haar onverteld verleden. Met haar mond vol van mensenrechten elders, tegen alle onrecht in. Het enige waardevoller dan haar waarden, vindt ze economisch gewin. Haar hoofd nooit boven het maaiveld, gewoon is gek genoeg. Maar gek genoeg lijkt ‘gek’ gewoon, als je hoort soms wat ze roept. Als je ziet hoe ze doet soms, binnen de kaders maar buiten alle perken… Ze laat vrouwen maanden langer voor hetzelfde jaarsalaris als mannen werken. Je afkomst beïnvloedt je toekomst, in haar ogen, hogere macht. Ze heeft aparte kanten, misschien daarom dat zij ooit de term ‘Apartheid’ heeft bedacht. Ze is van vrijheid voor een ieder, trots op een lelijk woord als ‘tolerantie’ tot en met. Van gelijkheid als dode letter maar lang leve de wet.

Van alles zwart/wit, niet doorhebbend dat ze leeft in het grijze gebied. Van Even Apeldoorn bellen tot ik ben de Amersfoortse niet. Al dan niet van Duitschen bloed, Koning van Hispanje. Ze zingt Heb je even voor mij of Wij houden van Oranje. Voetbalvrouw van grote trauma’s en vele kleine pijntjes. Van Cruijff voor ALTIJD maar nog NOOIT een WK-beker, ik was vroeger Seedorf of Bergkamp op haar pleintjes. Ze is happy hardcore, hardrock, hardstyle en hiphop. Bløf en Borsato, Nick en ook Simon. Ali en Armin, ze heet Beatrix, Maxima en Anne Frank tegelijk, ze is klein maar toch groot. Toon, Herman Finkers, Van Veen of toch Brood.

Ze bestaat tussen het kastje en de muur, alles is mogelijk, wel vooraf betalen. Ze is van schoppen en scheppen, denken en dralen. Ja-knikkers, meelopers, grijze muizen en zwarte schapen. Van haar als je het goed doet, maak je een fout, heeft ze niets met je te maken. Ze heeft een afro, draagt een hoofddoek, hoge hakken of een minirok. Ze is een halal broodje kipkerrie vlak naast een coffeeshop. Ze is 17 miljoen puzzelstukjes, jij bent haar kind en ik ook, dat is het idiote… Het woordje ‘anders’ zit namelijk in het woordje ‘Nederlanders’ opgesloten. Dat maakt ons in zekere zin broeders en zusters, met dezelfde angsten en dromen, lasten en lusten. Ik hou van haar eenvoud en complexiteit. Vooral als ze één is in diversiteit. Daarom voel ik de strijd niet, ben ik het soms kwijt… In mijn wereld is SAMEN ondanks of dankzij wat dan ook, allang een voldongen feit.

Ze pakte mijn privacy, niets maakt ze simpel. Ze kijkt niet vaak in de spiegel, ondanks werk aan de winkel. Ze sluit mensen buiten en stelt ze zo achter. Haar gedachte lijkt soms nergens vóór te zitten maar overal achter. Ze ligt lekker te slapen soms, diep in een coma. Ze is de tegeltjeswijsheden aan de muur bij m’n oma. Vele letters weggevallen, verder een open boek. Ze is mijn verjaardag in een kringetje, mijn matties op de hoek. Een oase van onrust, van wederzijds begrip vaak verstoken. Haar schoonheid ligt in ontmoeting verscholen.

Ik ken haar verleden, ik zie een toekomst die lacht. Met vallen en opstaan, met verschillen als kracht. Niet door kleurenblindheid met vooruitgang te verwarren. Maar door juist dat hele zooitje ongeregeld oprecht te omarmen. Smaken verschillen maar juist verschillende smaken… Maken mijn moederland, al spelen er zaken. Smaken verschillen maar juist verschillende smaken. Maken mijn moederland, niet breken, maar maken. Soms kan ik haar niet uitstaan, mis ik positiviteit. Soms ben ik dat wel, tót de actualiteit. Ondanks alles optimistisch aan het eind van mijn verhaal. Als we samen liefde zaaien, oogsten we allemaal.”